كچه‌ عه‌ره‌بێك له‌ سلێمانی‌: ملیۆنێك پیاو له‌گه‌ڵم خه‌وتوون

نسار شیخ محه‌مه‌د

له‌یلای ته‌مه‌ن 19ساڵ، به‌ ره‌گه‌ز عه‌ره‌ب، كاتێك دایك‌و باوكی به‌ هۆی كێشه‌ی خێزانییه‌وه‌ له‌ یه‌ك جیابوونه‌وه‌، كه‌وته‌ داوای باندێكی له‌شفرۆشییه‌وه‌و له‌و كاته‌وه‌ له‌و كاره‌ گلاوه‌، به‌ڵام ئێستا بێلایه‌نه‌و حه‌ز به‌ مردنی‌ خۆی‌ ده‌كات.
ئه‌و كه‌ له‌دایكبووی شاری به‌غدایه‌و سێ خوشك‌و یه‌ك برای هه‌یه‌، ماوه‌ی‌ دوو ساڵه‌ له‌ڕێگه‌ی ژنێكه‌وه‌ به‌ناوی ته‌باره‌ك، هاتووه‌ته‌ كوردستان، پاش ئه‌وه‌ی‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند باندێكی‌ له‌شفرۆشی كاریكردووه‌، ئێستا په‌نایه‌ك شك نابات تێیدا بمێنیـَته‌وه‌، به‌ڵام پاش ده‌ستگیركردنی‌ له‌لایه‌ن پۆلیسه‌وه‌، ئێستا بۆ ماوه‌یه‌كی‌ كاتی‌ لای‌ رێكخراوێكی ژیان به‌سه‌رده‌بات.
له‌یلا كه‌ ناوی‌ خوازراوی‌ ئه‌و كچه‌ عه‌ره‌به‌یه‌، له‌ سه‌ره‌تای هاتنی بۆ كوردستان، براوه‌ته‌ شاری دهۆك، ماوه‌ی دوومانگ زیاتر له‌ دهۆك له‌ هۆتێل ماوه‌ته‌وه‌و پاشان راسته‌وخۆ هێنراوه‌ته‌ سلێمانی‌و دراوه‌ته‌ ده‌ست باندێكی له‌شفرۆشی، كه‌ خاوه‌نه‌كه‌ی‌ پیاوێك بووه‌، به‌ڵام له‌وێشه‌وه‌ راده‌ستی‌ باندی تر كراوه‌، كه‌ سه‌رۆكه‌كانیان ئافره‌ت بوون.
له‌یلا وتی «ته‌باره‌ك پێیوتم ده‌چینه‌ سلێمانی‌و ده‌تناسێنم به‌ سه‌رۆك باندێكی له‌شفرۆشی... به‌ڵام نه‌مزانی ئیشه‌كه‌ چۆنه‌، هه‌وڵمدا كه‌ وازبێنم ‌و بڕۆم، به‌ڵام ئه‌وان وازیان لێنه‌هێنام«.
له‌گه‌ڵ هه‌بوونی چه‌ندین رێكخراوی ژنان‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی توندوتیژی دژی ژنان پۆلیس ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات تا ئێستا بانده‌ له‌شفرۆشییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌رده‌وامن له‌ كاركردن‌و چه‌ندین كه‌سیش به‌هۆی‌ ئه‌م باندانه‌وه‌ ده‌بنه‌ قوربانی.
له‌یلا كه‌ یه‌كێكه‌ له‌و قوربانیانه‌، پاش هێنانی‌ بۆ سلێمانی‌، دواتر له‌ لایه‌ن پۆلیسه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كوڕێكدا له‌ ماڵێكدا ده‌ستگیركراوه‌.
«له‌گه‌ڵ هاتنی پۆلیس من و كوڕێك له‌ژ‌وورێكدا بووین«. له‌یلا وتی «پۆلیس هاتنه‌ ژووره‌وه‌و له‌گه‌ڵ كوڕه‌كه‌دا بوو به‌شه‌ڕیان، كوڕه‌كه‌ ده‌نگی به‌رزكرده‌وه‌‌و پاشان بۆكسیان پێدا كێشا، به‌ منیان وت ئاوا به‌ڕ‌ووتی ناتبه‌ین خۆت بگۆڕه‌و به‌بێده‌نگ وه‌ره‌ ده‌ره‌وه‌«.
رێبین محه‌مه‌د ئه‌فسه‌ری‌ كه‌رتی پۆلیسی سه‌را، ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد پاش ده‌ستگیركردنی‌ له‌ رۆژی (20/9/2010) له‌یلایان وه‌كو كه‌سێكی‌ بێجێگه‌و بێلانه‌ له‌ كه‌رته‌كه‌یان‌ راگرتووه‌، به‌ڵام دواتر ره‌وانه‌ی‌ سه‌نته‌رێكی‌ ژنان كراوه‌.
سه‌نته‌ره‌كانی‌ ژنان ئه‌و كه‌سانه‌ له‌خۆده‌گرن، كه‌ هه‌ڕه‌شه‌یان له‌سه‌ره‌، هه‌رچه‌نده‌ له‌یلا ده‌ڵێت ناتوانێت بگه‌ڕێته‌وه‌ ماڵه‌وه‌ چونكه‌ ده‌كوژرێت، به‌ڵام رێبین محه‌مه‌د وتی‌ كه‌ له‌و كاته‌دا «هیچ سه‌نته‌رێك ئاماده‌ نه‌بوو وه‌ریبگرێت‌و داڵده‌ی بدات، چونكه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی له‌سه‌رنه‌بوو«.
هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد كه‌ به‌ پێی بڕیاری‌ دادوه‌ری ئێشكگر بڕیاردرا به‌ مانه‌وه‌ی‌ له‌ به‌شی گرتن‌و گواستنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌وێ بمێنێته‌وه‌و نه‌چێته‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان«.
ئه‌ كاته‌ی‌ كه‌ هاوڵاتی‌ به‌دوای‌ كێشه‌كه‌ی‌ له‌یلادا ده‌ڕۆشت، له‌ پۆلیسی سه‌رابوو، به‌ڵام ئێستا له‌ سه‌نته‌ری ئاسووده‌ وه‌كو كه‌سێكی‌ بێلانه‌ جێگه‌ی‌ كراوه‌ته‌وه‌.
خانم ره‌حیم به‌ڕێوه‌به‌ری رێكخراوی ئاسو‌وده‌ وتی، كه‌ له‌دوای ئه‌وه‌ی پۆلیس هیچ شوێنێكی حكومی شك نه‌بردووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌یلا له‌خۆ بگرێت، ئه‌وان وه‌ریانگرتووه‌، «ئێمه‌ش له‌ رووه‌ ئینسانییه‌كه‌وه‌ پێمان گوناحبوو، ئه‌و كچه‌ هیچ تاوانێكی نه‌كردووه‌، تاكو له‌ناو سجندا بمێنێته‌وه‌، تاوانه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ به‌س شوێن نییه‌ تیایدا بژی، ئێمه‌ لایی خۆمان هێشتوومانه‌ته‌وه‌«.
موقه‌ده‌م سه‌ركه‌وت عومه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی نه‌هێشتنی توندوتیژی دژ به‌ژنان له‌ پارێزگای سلێمانی وتی «له‌ كاتی هاتنی هه‌ر كه‌سێك، كه‌ سكالا تۆمارده‌كات، ئێمه‌ به‌پێی حاڵه‌ته‌كه‌ی هه‌وڵده‌ده‌ین نزیكترین كه‌رتی پۆلیس له‌ شوێنی دانیشتنی خۆیه‌وه‌ داوای یاسایی بۆ تۆماربكه‌ین به‌گوێره‌ی سكاڵاكه‌ی‌«.
دوو ساڵ پێش ئێستا كه‌ له‌یلا كه‌وته‌ ده‌ستی‌ ته‌باره‌ك، به‌ وته‌ی‌ خۆی‌ هه‌رگیز پێشبینی ئه‌وه‌ی‌ نه‌ده‌كرد تووشی ئه‌و رووداوانه‌ بێت، «من له‌ ملیۆنێك زیاتر پیاو له‌گه‌ڵم خه‌وتوون. له‌ رۆژێكدا له‌گه‌ڵ دوو كوڕدا خه‌وتم به‌یه‌كجار سێكسیان له‌گه‌ڵدا ده‌كردم به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك«.
له‌یلا سه‌باره‌ت به‌ كاركردنی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك بانده‌ له‌شفرۆشییه‌كان باسی ئه‌وه‌ی ده‌كرد له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ته‌باره‌ك ناساندویه‌تی به‌ سه‌رۆك باندێك و ئه‌و كه‌سه‌ش دوو به‌ دوو سه‌رۆك باندی تری ناساندووه‌ به‌ناوی كوێستان‌و بێخاڵ.
به‌ وته‌ی‌ له‌یلا، ئێستا كوێستان تووشی كێشه‌ بووه‌و ئه‌و ئیشانه‌ ناكات، وتی‌ «كه‌سێك كه‌ له‌لای كوێستان ئیشی له‌شفرۆشی كردووه‌ گیراوه‌، دانی ناوه‌ به‌ هه‌مووكاره‌كانی كوێستاندا«.
سه‌ره‌ڕای ئه‌و توندوتیژیانه‌ی به‌رانبه‌ر له‌یلا كراوه‌، به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی نه‌هێشتنی توندوتیژی دژبه‌ ژنان، وتی «مه‌سه‌له‌كه‌ی كه‌یسی بێلانه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ئێمه‌وه‌ نییه‌، هه‌رحاڵه‌تێكی توندو‌تیژی سێكسی یان هه‌رجۆره‌ توندوتیژه‌یه‌ك بێت، په‌یوه‌ندیمان پێوه‌بكات‌و په‌یوه‌ندی به‌ ئێمه‌وه‌ هه‌بێت یارمه‌تی ده‌ده‌ین«.
له‌یلا ئێستا په‌شیمانی له‌ كاره‌كه‌ی‌ ده‌رده‌بڕێت، كاتێك به‌ حه‌سره‌ته‌وه‌ په‌شیمانی له‌ كاره‌كه‌ی ده‌رده‌بڕێت. روونیكرده‌وه‌ كه‌ جارێك كوڕێكی له‌گه‌ڵدا بووه‌، داوای سێكسی بێسنووری لێكردو‌وه‌و پێیوتووه‌ كه‌ هه‌رشتێكی‌ بو‌وێت، ده‌بێت بۆی جێبه‌جێبكات.
له‌یلا ده‌ڵێت كه‌ سه‌ره‌تا رازی نه‌بووه‌ به‌داواكه‌ی‌، به‌ڵام كوڕه‌كه‌  په‌یوندیی به‌ سه‌رۆكی بانده‌كه‌وه‌ كردووه‌و ناچاریی كرد‌ووه‌ كه‌ رازیی بێت، «سه‌رۆك بانده‌كه‌، وتی‌ هه‌رچۆنێك بێت ده‌بێت موشته‌ریی رازی بكه‌یت و داواكانی جێبه‌جی بكه‌یت«.
به‌پێی وته‌كانی‌ له‌یلا، سه‌رۆكی‌ بانده‌كه‌ به‌ كوڕه‌كه‌ی‌ وتوووه‌ «تۆ سه‌رخۆشیت گوێی مه‌ده‌رێ، خۆت ئازادیت چی ده‌كه‌یت بیكه‌، هه‌تا ئه‌گه‌ر پێشت خۆشه‌ بیكوژیت، بیكوژه‌«.
له‌یلا كه‌ له‌سه‌ر جه‌سته‌ی‌ شوێنی ئازاردان‌و لێدانی پێوه‌دیاربوو باسی له‌وه‌كرد كه‌ له‌ دوای ئه‌و شه‌وه‌ سه‌رۆكی بانده‌كه‌ زۆر ئازاری داوه‌، «به‌سۆنده‌و به‌ قایش لێیدام، وام لێهاتو‌وه‌ ئێستا هه‌ست به‌ هیچ ناكه‌م، ئه‌گه‌ر بكێشن به‌ ئێسقانه‌كانیشما هه‌ست به‌ هیچ ناكه‌م، من له‌شم مردووه‌«.
ئه‌و كچه‌ عه‌ره‌به‌، ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كاری له‌شفرۆشی كردووه‌ بۆ بانده‌كه‌، به‌ڵام سه‌رۆكی بانده‌كه‌ «فێڵی«ی لێكردووه‌‌و سه‌ره‌ڕای ئازاردانیشی هیچ پاره‌یه‌كی نه‌داوه‌تێ، «ئه‌وكاره‌ هیچ سودی مادی تیدا نییه‌ بۆ كه‌سی له‌شفرۆش، هه‌مووی بۆ سه‌رۆك بانده‌كه‌یه‌، به‌س خواردن‌و جل نه‌بێت، ئه‌ویش به‌ باشی نا«.
به‌ڕێوه‌به‌ری رێكخراوی ئاسو‌وده‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات كه‌ ئه‌و كچه‌ ته‌مه‌ن 19 ساڵه‌ له‌ رووی‌ ده‌روونییه‌وه‌ تێكشاكاوه‌و  ئێستادا له‌ رووی ده‌روونییه‌وه‌ كار له‌ سه‌ر كێشه‌كه‌ی ده‌كه‌ن، خانم ره‌حیم وتی «له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌یلا كه‌وتووه‌ته‌ ده‌ست چه‌ند باندێكی له‌شفرۆشیی، هه‌وڵده‌ده‌ین له‌ڕووی ده‌ر‌وونییه‌وه‌ ئاسایی بكه‌ینه‌وه‌«.
وتیشی «ئێستا له‌گه‌ڵ رێكخراوێك خه‌ریكی دۆزینه‌وه‌ی خێزانه‌كه‌ی له‌یلاین بۆ ئه‌وه‌ی‌ بزانین، ئه‌و زانیاریانه‌ی‌ كه‌ داویه‌تی راستن یان نا، ئه‌گه‌ر وه‌ریبگرنه‌وه‌ به‌و مه‌رجانی كه‌ له‌یلا ده‌یه‌وێت، ئێمه‌ ئاماده‌ین بكه‌وینه‌ به‌ینی ئه‌و ‌و خێزانه‌كه‌یه‌وه‌، به‌ڵام له‌ئێستادا به‌باشی نازانین چۆن بچێته‌وه‌ لای خێزانه‌كه‌ی«.
خانم ره‌حیم روونیشیكرده‌وه‌ كه‌ تا ئه‌و كاته‌ی ده‌گه‌نه‌ ده‌رئه‌نجامی ته‌واوه‌تی، له‌یلا له‌لای خۆیان ده‌هێڵنه‌وه‌، «چونكه‌ هه‌ڕه‌شه‌ لێكراو نییه‌و بێشوێن‌و بێلانه‌یه‌«.
له‌یلا كه‌ پاش ماندووبوون‌و ده‌ستاوده‌ستكردنێكی‌ زۆر له‌لایه‌ن ئه‌و باندانه‌وه‌، ئێستا رۆژانه‌ ژیانێكی‌ دوور له‌ كه‌سوكاری به‌سه‌رده‌بات، هه‌رچه‌نده‌ له‌ رێكخراوه‌كه‌ شوێنێكی‌ ئارامی بۆ دابینكراوه‌، به‌ڵام به‌وته‌ی‌ خۆی‌ هه‌ست به‌ بوونی‌ خۆی‌ ناكات.
له‌یلا ده‌ڵێت كه‌ ئه‌گه‌ر ئازادیشی بكه‌ن، جارێكی‌ تر نایه‌وێت بچێته‌وه‌ لای سه‌رۆك بانده‌كه‌و ئه‌و كاره‌ دووباره‌ بكاته‌وه‌.
وتیشی «ناتوانم بچمه‌وه‌ ماڵ‌و ناو خێزانه‌كه‌م، چونكه‌ به‌بێ هیچ قسه‌یه‌ك ده‌مكوژن، ئه‌گه‌ر بشكوژرێم رازیم لێره‌ بمكوژن له‌سه‌ر قسه‌ی قورئان، هیچ شتێكم ناوێت، چونكه‌ من مردووم:

hawlati